อาคารพิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฉลองสิริราชสมบัติครบ  ๕o  ปี

เพื่อพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง

ความเป็นมา

                จากการที่  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงมีพระราชดำริให้ส่วนราชการที่เกี่ยวข้องเข้าไปดำเนินการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง  เพื่อฟื้นฟูสภาพพื้นที่และพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรให้ดีขึ้น  กองทัพบกเป็นหน่วยงานหนึ่งที่ได้รับสนองพระราชดำริ  เข้าไปดำเนินงานในโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ  ประกอบกับในปี 2539  เป็นปีที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงครองสิริราชสมบัติเป็นปีที่ 50 กองทัพบกจึงได้ร่วมกับพี่น้องประชาชนจัดทำโครงการก่อสร้าง “ อาคารพิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฉลองสิริราชสมบัติครบ  ๕o ปี เพื่อพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง “  ขึ้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราชเพื่อถวายเป็นราชสักการะ เนื่องในวโรกาสพระราชพิธีกาญจนาภิเษกพุทธศักราช 2539  โดยมีวัตถุประสงค์  ดังนี้

                    1.  เพื่อเป็นอาคารพิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ในวโรกาสที่ทรงครองราชย์ครบ  50 ปี  ในวันที่  9  มิถุนายน  2539

                    2.  เพื่อใช้เป็นสถานที่ทรงงาน  ในวโรกาสเสด็จพระราชดำเนินไปบริเวณที่ก่อสร้างประตูระบายน้ำปากพนัง

                    3.  เพื่อเป็นอนุสรณ์  และเป็นอาคารพิพิธภัณฑ์  แสดงถึงวิวัฒนาการของพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง  ความเป็นมาของโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ และแนวทางพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อพัฒนาลุ่มน้ำปากพนัง

การหาทุน

                กองทัพบก  ได้จัดให้มีกิจกรรมเพื่อร่วมบริจาคสมทบทุน  การก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติฯ  หลายรายการ เช่น  การรับบริจาคในการจัดรายการพิเศษเนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  5  ธันวาคม  2536  ทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง  5  ได้ยอดบริจาคจำนวน  7,650,000  บาท  หัวหน้าค่ายมายเกียรติบ้านช่อง  และคณะนักเรียนเตรียมทหารรุ่น  7  ร่วมบริจาครายละ  100,000  บาท  จัดสร้างเหรียญสมเด็จพระพุฒาจารย์ ( โต  พรหมรังสี ) กับสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง และรูปเหมือนสมเด็จพระพุฒาจารย์ ( โต  พรหมรังสี )   ร่วมกับธนาคารทหารไทย จำกัด (มหาชน)  มีรายได้กว่า  13  ล้านบาท  การรับบริจาคในการจัดรายการพิเศษเนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  5  ธันวาคม  2537  ทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5  และสถานีวิทยุโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7  สถานีละ  5  ล้านบาท  รวมเป็นเงิน  10  ล้านบาท  บริษัท  ไทยออยล์ จำกัด  ร่วมบริจาคจำนวน  100,000  บาท

                    การจัดคอนเสิร์ตเฉลิมพระเกียรติฯ “คอนเสิร์ตทีนเอจเฟสติวัล” วันที่  11  กุมภาพันธ์  2538  ณ  สนามกีฬากองทัพบก  เงินรายได้กว่า  2 ล้านบาท และการจัดงานกาลาดินเนอร์การกุศล “ร่วมใจเฉลิมพระเกียรติทรงครองราชย์ปีที่ 50”  ณ  ห้องบางกอกคอนเวนชั่นเซ็นเตอร์  ศูนย์การค้าเซ็นทรัล พลาซ่า  ลาดพร้าว  วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2538  โดยเชิญชวนผู้มีจิตศรัทธาร่วมบริจาคสมทบทุนสร้างอาคารฯ  ซึ่งได้รับรายได้ประมาณ  11.8 ล้านบาท  รวมมีรายได้จากการจัดกิจกรรมทั้งสิ้นประมาณ 45 ล้านบาท  นอกจากนั้นยังได้รับการสนับสนุนงบประมาณ  ในการถมที่ดินบริเวณพื้นที่ก่อสร้างจากคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (กปร.) เป็นจำนวนเงิน 8,917,000 บาท

รูปแบบอาคารฯ

                กรมศิลปากรเป็นผู้ออกแบบ โดยเน้นลักษณะสถาปัตยกรรมประยุกต์ของท้องถิ่นภาคใต้หลังคาทรงปั้นหยา  โดยคำจึงถึงการจัดสถานที่ให้เป็นที่ทรงงาน และทรงพักผ่อนพระอิริยาบถส่วนพระองค์ในขณะเสด็จทรงงานในพื้นที่

การแบ่งส่วนภายในอาคาร   แบ่งเป็น  6  ส่วนคือ

              1.  ห้องทรงงาน

                2.  ห้องส่วนพระองค์

                3.  ห้องจัดแสดงนิทรรศการถาวร

                4.  ห้องประชุมอเนกประสงค์

                5.  พื้นที่จัดแสดงนิทรรศการเคลื่อนที่

                6.  พื้นที่ทำงานของเจ้าหน้าที่ประจำอาคาร และจัดกิจกรรมอื่น ๆ

การก่อสร้างอาคารฯ

                การก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์ เฉลิมพระเกียรติฯ  ใช้งบประมาณทั้งสิ้น  32,873,755  บาท  โดยผู้บัญชาการทหารบก/ประธานกรรมการอำนวยการก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์ฯ  ได้อนุมัติให้กองทัพภาคที่ 4/คณะอนุกรรมการฝ่ายก่อสร้างฯ  จ้างเหมาบริษัท  ดำรงค์ก่อสร้างวิศว จำกัด  เป็นผู้ดำเนินการก่อสร้าง  เริ่มดำเนินการเมื่อเดือนธันวาคม 2538 โดย ฯพณฯ พลเอก เปรม  ติณสูลานนท์  องคมนตรีและรัฐบุรุษ  ได้ทำพิธีวางศิลาฤกษ์ เมื่อวันที่  11  กุมภาพันธ์  2539  ซึ่งทางบริษัทฯ ได้ดำเนินการก่อสร้างอาคารฯ  เสร็จเรียบร้อย และส่งมอบงานให้คณะกรรมการฯ เมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2539

การตกแต่งภายในและการจัดแสดงนิทรรศการ

                การตกแต่งภายในห้องทรงงาน  ห้องส่วนพระองค์  และการจัดแสดงนิทรรศการในอาคารพิพิธภัณฑ์ฯ นั้น  กรมกิจการพลเรือนทหารบกในฐานะฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการอำนวยการก่อสร้างฯ  ได้ประสานกับทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อพิจารณาปรับแบบการตกแต่งภายใน และการจัดแสดงนิทรรศการให้มีความเหมาะสม และอยู่ในวงเงินงบประมาณที่คณะอนุกรรมการจัดหาเงินสามารถให้การสนับสนุนได้  ซึ่งผู้บัญชาการทหารบก/ประธานกรรมการอำนวยการก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์ฯ  ได้อนุมัติให้กองทัพภาคที่ 4/คณะอนุกรรมการาฝ่ายก่อสร้างฯ  จ่างเหมาบริษัท สยามแลนด์มาร์ค จำกัด  เป็นผู้ดำเนินการในวงเงินงบประมาณ  14,873,130 บาท  ซึ่ง บริษัทฯ ได้ดำเนินการเสร็จสมบูรณ์ และส่งมอบให้คณะกรรมการเมื่อวันที่  29  พฤษภาคม  2541 

ห้องทรงงาน

                จัดให้มีอุปกรณ์อำนวยความสะดวก และเครื่องมือต่าง ๆ ที่จำเป็นอย่างครบครัน โดยเน้นความเรียบง่าย ประหยัด และสมพระเกียรติ  เพื่อให้เป็นที่รงงานในขณะเสด็จฯ  ทรงงานในพื้นที่ มีอุปกรณ์ต่าง ๆ  อาทิ  โต๊ะประชุมพร้อมเก้าอี้  เครื่องฉาย Video/Data  Single  Lens  เครื่องเล่น  Video  Tape  จอภาพควบคุมด้วยมอเตอร์  เครื่องรับโทรทัศน์  เครื่องขยายเสียง  เครื่องเล่นเทป  ลำโพง  ไมโครโฟน  ฯลฯ

ห้องส่วนพระองค์

                เป็นห้องพักผ่อนพระอิริยาบถส่วนพระองค์  ประกอบด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ  ประดับด้วยภาพวาดฝาผนังแสดงศิลปวัฒนธรรม  ประเพณีของจังหวัดนครศรีธรรมราช

การจัดแสดงนิทรรศการถาวร

                จัดให้มีการนำเสนอเนื้อหาอย่างเป็นลำดับและต่อเนื่อง  เพื่อให้ง่ายแก่การติดตามและทำความเข้าใจ  รูปแบบการนำเสนอมีทั้งการฟัง  อ่าน  และชม  ผ่านสื่อมัลติมีเดียต่างๆ  โดยเนื้อหาที่จัดแสดงจะเป็นข้อมูลโดยย่อ  สำหรับข้อมูลอย่างละเอียดนั้นจะบรรจุไว้ในคอมพิวเตอร์  ซึ่งผู้เข้าชมสามารถเลือกดูข้อมูลได้จากจอภาพระบบ  TOUCH  SCREEN

พื้นที่การจัดแสดง แบ่งออกเป็น  6  ส่วน ดังนี้

            ส่วนที่ 1  ย้อนอดีตลุ่มน้ำปากพนัง/อดีตกาลอันรุ่งโรจน์

             ส่วนที่ 2  สภาพปัญหาต่างๆ  ในพื้นที่โครงการ

             ส่วนที่ 3  สาเหตุของปัญหา

             ส่วนที่ 4  พระมหากรุณาธิคุณแห่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ต่อพื้นที่โครงการ

             ส่วนที่ 5  แผนการดำเนินงานโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

             ส่วนที่ 6  ผลสำเร็จหลังโครงการเสร็จสิ้น และโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริที่สำคัญในภาคใต้

ส่วนที่ 1

ย้อนอดีตลุ่มน้าปากพนัง / อดีตกาลอันรุ่งโรจน์

เนื้อหา

                -  เมืองปากพนัง  มีความสำคัญยิ่งเมืองหนึ่งเป็นเมืองท่าที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของภาคใต้ศูนย์รวมของสินค้าสำคัญ “ข้าว” คุณภาพเยี่ยม  ที่ปลูกได้ในเขตที่ราบลุ่มแม่น้ำปากพนัง  ความเจริญของเมืองปากพนังในครั้งนั้น  เลื่องลือรู้จักกันทั่วไปทั้งในประเทศตลอดจนถึงเมืองท่าการค้าในต่างประเทศถึงกับผลิตเหรีญกษาปร์ขึ้นใช้เอง

                    -  ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของลุ่มน้ำปากพนัง

สื่อนำเสนอ

                -  บทบรรยาย  คัดความจากพระราชหัตถเลขาของพระบาทสมเด็๗พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อครั้งเสด็จพระราชดำเนิน  ตรวจมณฑลนครศรีธรรมราชครั้งที่ 1 พุทธศักราช 2448

                    -  ภาพขยายขนาดใหญ่

                    -  ภาพจำลองบรรยากาศท่าเรือเมืองปากพนัง  มีเรือกำปั่นลำใหญ่

ส่วนที่ 2

สภาพปัญหาต่างๆ  ในพื้นที่โครงการ

เนื้อหา

                -  การปรับยุทธศาสตร์การเมือง  การปกครองของประเทศ

                    -  ปัญหาราคาข้าวตกต่ำ

                    -  การขยายตัวของเมือง  การเปลี่ยนเส้นทางคมนาคมจากทางน้ำไปสู่การคมนาคมทางบก  การอพยพของผู้คนขึ้นไปหักร้างถางพงในเขตเขาหลวง  ซึ่งเป็นการทำลายแหล่งต้นน้ำลำธาร

                    -  การเริ่มต้น  และการขยายตัวของการเลี้ยงกุ้งกุลาดำ

สื่อนำเสนอ

                -  ภาพขยาย

                    -  บทบรรยาย  และดนตรีประกอบ

ส่วนที่ 3

สาเหตุของปัญหา

เนื้อหา

                -  การขาดแคลนน้ำจืด  และการรุกตัวของน้ำเค็ม

                    -  ปัญหาทางด้านกายภาพของเมืองปากพนัง  ปัญหาชายฝั่งทะเล

                    -  ดินเปรี้ยว  ดินเค็ม

                    -  การระบายน้ำเสียออกจากนากุ้ง  ปัญหานากุ้ง  นาข้าว

                    -  อุทกภัย

                    -  ปัญหาที่เกิดขึ้นกับสังคม  และคุณภาพชีวิตของชาวปากพนัง

สื่อนำเสนอ

                -  แผนภูมิพื้นที่โครงการ

                    -  วิดิทัศน์ที่นำเสนออย่างสัมพันธ์กับเสียงและแสงที่ส่องลงบนแผนภูมิที่โครงการ

ส่วนที่ 4

พระมหากรุณาธิคุณแห่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ต่อพื้นที่โครงการ

เนื้อหา

                เมื่อความทราบถึงพระเนตรพระกรรณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ด้วยความห่วงใยในทุกข์สุขของพสกนิกรได้เสด็จพระราชดำเนินมาพื้นที่หลายต่อหลายครั้ง  ทรงกำหนดแผนการดำเนินงานทั้งในระยะสั้นและระยะยาวเนื่องจากพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง  ครอบคลุมอาณาบริเวณหลายจังหวัด  การจะแก้ไขปัญหาที่จุดหนึ่งจุดใดจะไม่ได้ผลเท่าที่ควรจึ้งต้องดำเนินการไปพร้อมๆ กัน

สื่อนำเสนอ

                -  ภาพ

                    -  พระสุรเสียงพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทั่งที่เป็นพระราชปรารภเกี่ยวกับโครงการและพระราชดำริที่ได้พระราชทานแก่ข้าราชการที่เกี่ยวข้องในหลายวาระ  รวม  9  ครั้ง

ส่วนที่ 5

แผนการดำเนินงานโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง

อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

เนื้อหา

                ด้วยพระปรีชาสามารถของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ที่ทรงเข้าพระทัยดีถึงสภาพภูมิประเทศ  ข้อได้เปรียบหรือข้อจำกัดต่างๆ  ทำให้ทรงเข้าถึงปัญหาอย่างถ่องแท้  ได้พระราชทานพระราชดำริถึงวิธีแก้ปัญหา  ที่ต้องดำเนินไปอย่างสัมพันธ์กันในทุกๆ  ด้าน  ทรงมอบหมายให้หน่วยงานของรัฐที่มีความเชี่ยวชาญในงานด้านต่างๆ  เข้ารับผิดชอบดำเนินการ

                    -  ความเป็นมาของโครงการ

                    -  วัตถุประสงค์

                    -  แนวทางากรดำเนินงานด้านการชลประทาน  การเกษตร  ป่าไม้  พัฒนาระบบริหารและการจัดการ

                    -  คณะกรรมการดำเนินงาน

                    -  ระยะเวลาดำเนินงานโครงการ

สื่อนำเสนอ

                -  ภาพขยายแผนที่โครงการฯ

                    -  บทบรรยาย

ส่วนที่ 6

ผลสำเร็จหลังโครงการเสร็จสิ้นและโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

ที่สำคัญในภาคใต้

เนื้อหา

                ในพื้นที่ภาคใต้หลายต่อหลายแห่งเกิดปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของราษฎร  โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ  มีส่วนสำคัญยิ่งที่ช่วยบรรเทาปัดเป่าทุกข์ร้อนเหล่านั้น  บางโครงการเพิ่งจะเริ่มต้น  บางโครงการอยู่ในขั้นเตรียมการ  แต่ก็มีอีกหลายโครงการที่ประสพผลสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม

สื่อนำเสนอ

                -  ภาพขยายและคำบรรยาย

                            *  โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทอง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

                            *  โครงการทฤษฎีใหม่

                            *  โครงการพัฒนาพื้นที่บ้านยูโย อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

                            *  โครงการพัฒนาและฟื้นฟูป่าชายเลนในเขตพื้นที่เป้าหมาย  จังหวัดสงขลาและจังหวัดปัตตานี

                            *  โครงการพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝก อันเนื่องมาจากพระราชดำริ  ระยะที่ 2

ห้องประชุมอเนกประสงค์

                เป็นห้องโถงจุคนได้ประมาณ  100  คน  ใช้สำหรับการประชุมหรือบรรยายผลความก้าวหน้าของโครงการ  หรือใช้ในกิจกรรมอื่นๆ  ตามความเหมาะสม

พื้นที่จัดแสดงนิทรรศการเคลื่อนที่

                เป็นห้องโถงกว้าง  สำหรับใช้ในการจัดแสดงนิทรรศการเคลื่อนที่ในห้วงวันสำคัญ  หรือ เทศกาลต่างๆ  ของส่วนราชการ  ภาคเอกชน  และประชาชนในพื้นที่

พื้นที่ทำงานของเจ้าหน้าที่ประจำอาคารฯ  และจัดกิจกรรมอื่นๆ

                เป็นห้องทำงานสำหรับเจ้าหน้าที่ประจำอาคารฯ  พื้นที่สำหรับจัดวางจำหน่ายของที่ระลึกและพื้นที่พักคอย  สำหรับเจ้าหน้าที่ติดตามต่างๆ