เขื่อนแม่กลอง เป็นเขื่อนทดน้ำขนาดใหญ่ อยู่ในตัวอำเภอท่าม่วง ห่างจากอำเภอเมืองลงไปทางใต้ประมาณ 10 กิโลเมตร
 
  ชื่อเดิมปี 2508 ได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาต ขนานนามว่า “ เขื่อนวชิราลงกรณ “ ต่อมาในปี 2544 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ฯ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ เปลี่ยนเป็นชื่อ “ เขื่อนแม่กลอง” ดังนั้น จึงให้เปลี่ยนชื่อโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาเขื่อนวชิราลงกรณ เป็น โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาเขื่อนแม่กลอง

 

ที่ตั้ง

เลขที่ 96 หมู่ที่ 1 ตำบลม่วงชุม อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี เนื้อที่จำนวน 1,565 ไร่

พันธกิจ-ภาระหน้าที่

อำนวยประโยชน์ในด้านการชลประทาน การจัดหาน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค การบรรเทาอุทกภัย การประมง และคลอบคลุมไปถึงการคมนาคมการพักผ่อนหย่อนใจอีกด้วย

วัตถุประสงค์หลัก

คือ การทดและส่งน้ำไปช่วยการเพาะปลูก ในบริเวณสองฝั่งลุ่มแม่น้ำแม่กลอง

เขื่อนทดน้ำ

เขื่อนทดน้ำยาว 117.50 เมตร มีช่องระบายน้ำ กว้าง 12.50 เมตร จำนวน 8 ช่อง ซึ่งปิดเปิดด้วยบานระบายเหล็กโค้งสูง 7.50 เมตร มีสะพานติดตั้งเครื่องกว้านบานระบายทอดตลอดความยาวของเขื่อน และมีสะพานรถยนต์ข้าม มีความสามารถในการระบายน้ำสูงสุด 3,100 ม.?/วินาที และสามารถยกน้ำได้สูงถึงระดับ 22.00 เมตร เหนือระดับน้ำทะเลเฉลี่ยปานกลาง

ประตูเรือสัญจร

ประตูเรือสัญจรสร้างไว้ในช่องลัดติดกับตัวเขื่อนด้านขวา มีช่องสำหรับให้เรือแพสัญจรเข้า-ออกหนึ่งช่องกว้าง 12.50 เมตร มีอ่างสำหรับจอดพักเรือกว้าง 26.50 เมตร ยาว 217.00 เมตร มีสะพานหกต่อจากสะพานของเขื่อนข้ามประตูเรือสัญจร ทางด้านเหนือน้ำ มีเสารอคอนกรีตยื่นออกไป 100 เมตร เพื่อกันมิให้เรือแพถูกกระแสน้ำดูดเข้าไปในช่องระบายน้ำของตัวเขื่อน

ช่องลัด

ช่องลัดเป็นทางน้ำที่ขุดขึ้นใหม่เพื่อเปลี่ยนทางเดินของน้ำให้ไหลผ่านเขื่อนหลังจากก่อสร้างเขื่อนเสร็จแล้ว มีความยาว 1,650 เมตร

ทำนบดิน

ทำนบดินสร้างขึ้นบริเวณโค้งแม่น้ำเพื่อปิดกั้นลำน้ำแม่กลอง และเปลี่ยนทางเดินของกระแสน้ำให้ไหลผ่านเขื่อนทางช่องลัด ทำนบสูง 18.50 เมตร ฐานกว้าง 180 เมตร และความกว้างของสันเขื่อน 75.00 เมตร มีถนนและคลองส่งน้ำผ่านกลาง

คลองเชื่อม

คลองเชื่อมตั้งต้นจากช่องลัดเหนือเขื่อน มีประตูแบ่งน้ำเพื่อส่งน้ำให้แก่พื้นที่เพาะปลูกฝั่งซ้ายและฝั่งขวา

คลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย ( 1 ซ้าย 2 ซ้าย )

สามารถส่งน้ำให้แก่พื้นที่เพาะปลูกได้ถึง 6 จังหวัด ได้แก่ กาญจนบุรี สุพรรณบุรี นครปฐม ราชบุรี สมุทรสงคราม และสมุทรสาคร

คลองสายใหญ่ฝั่งขวา (1 ขวา 2 ขวา )

สามารถส่งน้ำให้แก่พื้นที่เพาะปลูกในจังหวัดกาญจนบุรี (ท่ามะกา) ราชบุรี และเพชรบุรี

ประตูปากคลองเชื่อม

สร้างติดกับตัวเขื่อนเพื่อควบคุมปริมาณน้ำที่ไหลเข้าสู่คลอง มีช่องระบายน้ำกว้าง 6 เมตร สูง 5 เมตร จำนวน 6 ช่อง ปิดเปิดด้วยบานระบายเหล็กโค้งสูง 5.30 เมตร มีสะพานติดตั้งเครื่องกว้านบานระบายและสะพานรถยนต์ข้ามกว้าง 4.50 เมตร

ประตูแบ่งน้ำปลายคลองเชื่อม

สร้างขึ้นเพื่อแบ่งน้ำส่งไปยังพื้นเพาะปลูกฝั่งซ้าย มีช่องระบายน้ำกว้าง 6 เมตร สูง 5 เมตร จำนวน 5 ช่อง ปิดเปิดด้วยบานระบายเหล็กโค้งสูง 5.30 เมตร มีสะพานติดตั้งเครื่องกว้านบานระบายและสะพานรถยนต์ข้ามกว้าง 4.50 เมตร

การพัฒนาโครงการชลประทานในอนาคต โดยใช้ระบบควบคุมกลไก เปิด-ปิดบานระบายด้วยระบบคอมพิวเตอร์

สภาพการใช้น้ำชลประทาน ของโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาเขื่อนแม่กลอง

เขื่อนแม่กลอง รับน้ำจากเขื่อนศรีนครินทร์ และเขื่อนวชิราลงกรณ การระบายน้ำจากเขื่อนทั้ง 2 เป็นไปตามข้อตกลงระหว่างกรมชลประทาน และการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย

กิจกรรมการใช้น้ำแบ่งเป็น 4 กิจกรรมหลัก ดังนี้

1. เพื่อการเกษตรฤดูฝน และฤดูแล้ง ในเขตชลประทานลุ่มน้ำแม่กลอง ได้แก่ พื้นที่จังหวัดกาญจนบุรี สุพรรณบุรี นครปฐม ราชบุรี เพชรบุรี สมุทรสงคราม และสมุทรสาคร โดยส่งน้ำเข้าคลองส่งน้ำช่วยเหลือพื้นที่เพาะปลูกท้ายเขื่อน ฯ ทั้งฝั่งซ้าย และฝั่งขวาแม่น้ำแม่กลอง - พื้นที่เพาะปลูกฤดูฝนประมาณ 460,000 ไร่ ความต้องการน้ำ 1,230 ล้านม.? หรือ 95 ม.?/วินาที ช่วงเดือนกรกฎาคม-พฤศจิกายน

- พื้นที่เพาะปลูกฤดูแล้ง ประมาณ 440,000 ไร่ ความต้องการน้ำ 1,028 ล้านม.? หรือ 85 ม.? /วินาที ช่วงเดือนกุมภาพันธ์-พฤษภาคม

- พื้นที่เพาะปลูกฤดูฝนประมาณ 1,910,000 ไร่ ความต้องการน้ำ 2,397 ล้านม.? หรือ 185 ม.?/วินาที ช่วงเดือนกรกฎาคม-พฤศจิกายน

- พื้นที่เพาะปลุกฤดูแล้ง ประมาณ 1,713,000 ไร่ ความต้องการน้ำ 2,056 ล้านม? หรือ 170 ม.?/วินาที ช่วงเดือนกุมภาพันธ์-พฤษภาคม

2. เพื่อหล่อเลี้ยงลำน้ำแม่กลอง โดยระบายน้ำจากเขื่อนแม่กลองอย่างต่ำ 70 ม.? / วินาที หรือ 2,207 ล้านม.? / ปี

3. เพื่อช่วยเหลือแม่น้ำท่าจีน 1,190 ล้านม.?/ปีโดยคลองท่าสาร-บางปลา 50 ม.?/วินาที หรือ 788 ล้านม.?/ปี;โดยคลองจรเข้สามพัน 22 ม.?/วินาที หรือ 402 ล้านม.?/ปี

4. เพื่อการประปานครหลวงส่งน้ำไปช่วยเหลือกรุงเทพมหานคร 45 ม.?/วินาที

 

เขื่อนแม่กลอง เป็นเขื่อนที่มีความสำคัญที่สุดในโครงการพัฒนาลุ่มน้ำแม่กลอง ครอบคลุมพื้นที่ 3 ล้านไร่ ในจังหวัดสุพรรณบุรี กาญจนบุรี ราชบุรี นครปฐม สมุทรสงครามและสมุทรสาคร ตัวเขื่อนกว้าง 117.50 เมตร ยาว 1,650 เมตร บริเวณเหนือเขื่อนมีทิวทัศน์สวยงาม
แผนที่เขื่อนแม่กลอง
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ระบบ/ระเบียบ/กรมชลประทาน
 
 
 หนังสือเวียน/กระทรวง/กรม
 
 
  ลิงค์ภายนอก
 
 
 
 
ศูนย์สารสนเทศ ส่วนวิศวกรรมบริหาร สำนักชลประทานที่13