เรื่องเล่าข่าวชลประทาน

ศูนย์ประมวลวิเคราะห์สถานการณ์น้ำกรมชลประทาน   กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

โทร.สายด่วน 1460 / E- mail : wmsc.1460@gmail.com / http://water.rid.go.th/wmsc

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

โครงการคลองลัดโพธิ์ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ คุณประโยชน์ในฤดูน้ำหลากและการผลิตกระแสไฟฟ้า

 

                โครงการปรับปรุงคลองลัดโพธิ์ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นโครงการที่กรมชลประทาน ได้สนองพระราชดำริ ในองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ได้พระราชทานพระราชดำริ ให้ปรับปรุงคลองลัดโพธิ์  บริเวณคุ้งน้ำช่วงที่ไหลผ่านเขตพื้นที่บางกระเจ้า จ.สมุทรปราการ จากเดิมที่มีสภาพตื้นเขินมีความกว้างเพียง 12 เมตร ให้สามารถรับปริมาณน้ำได้เพิ่มขึ้น อีกทั้ง ยังเป็นทางลัดของน้ำลงสู่ทะเลได้สะดวกและรวดเร็วขึ้นด้วย ช่วยร่นระยะทางการไหลของแม่น้ำเจ้าพระยาจาก 18 กิโลเมตร ให้เหลือเพียง 600 เมตร จึงสามารถบรรเทาปัญหาน้ำท่วมบริเวณกรุงเทพฯและปริมณฑลได้อย่างดี โดยสามารถลดระดับน้ำท่วมสูงสุดได้ 5 – 6 เซนติเมตร รวมทั้ง ลดระยะเวลาน้ำท่วมลงเหลือ 1 – 2 วัน โดยจะอาศัยจังหวะในช่วงที่น้ำทะเลลงทำการระบายน้ำและจะปิดการระบายในช่วงที่น้ำทะเลหนุนสูง ซึ่งในช่วงที่เกิดน้ำเหนือไหลหลากและน้ำทะเลหนุนสูงของทุกปี กรมชลประทาน ได้ใช้ประตูระบายน้ำคลองลัดโพธิ์ เป็นเครื่องมือในการบริหารจัดการน้ำเจ้าพระยาตอนล่าง ช่วยลดผลกระทบจากภาวะน้ำล้นตลิ่งได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่วนในช่วงฤดูแล้ง จะลดบานประตูลง เพื่อป้องกันน้ำเค็มรุกล้ำเข้ามาในแม่น้ำเจ้าพระยาได้เป็นอย่างดีอีกด้วย

 สำหรับโครงการคลองลัดโพธิ์นี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ยังทรงมีพระราชดำริเกี่ยวกับพลังงานน้ำ เพื่อให้โครงการคลองลัดโพธิ์ฯ สามารถทำประโยชน์ได้สูงสุด  กรมชลประทาน จึงร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สนองพระราชดำริ โดยการดำเนินโครงการศึกษาวิเคราะห์ศักยภาพของคลองลัดโพธิ์ ด้านไฟฟ้าพลังน้ำและการปรับปรุงคุณภาพน้ำ ซึ่งผลการศึกษาวิจัยนี้ ได้มีการประดิษฐ์กังหันไฟฟ้าพลังน้ำไหลต้นแบบขึ้นมา 2 แบบ คือ แบบหมุนตามแนวแกน (Axial Flow) และแบบหมุนขวางการไหล (Cross Flow)  โดยใช้ใบพัดต้นแบบที่วิเคราะห์และผลิตขึ้นแบบหมุนตามแนวแกนมีเส้นผ่าศูนย์กลาง 2 เมตร และใบพัดแบบหมุนขวางการไหลมีเส้นผ่าศูนย์กลาง 1  เมตร ยาว 2.50 เมตร ที่ความเร็วน้ำออกแบบ  2  เมตรต่อวินาที จะทำให้ได้กำลังไฟฟ้าสูงสุด 5 กิโลวัตต์   โดยได้ดำเนินการประกอบและติดตั้งกังหันทั้ง 2 แบบกับโครงเหล็กที่ปรับขึ้นลงได้บริเวณท้ายประตูระบายน้ำคลองลัดโพธิ์ เพื่อทำการทดลองผลิตกระแสไฟฟ้าผลปรากฏว่า ได้กำลังไฟฟ้าสูงสุดถึง 5.74  กิโลวัตต์  สูงกว่าที่ได้วิเคราะห์และคำนวณออกแบบไว้  

อนึ่ง ความรู้ที่ได้จากการศึกษาวิจัยในครั้งนี้ กรมชลประทาน ได้นำไปขยายผลเพื่อพัฒนาและผลิตกังหันพลังน้ำติดตั้งในประตูระบายน้ำต่างๆทั่วประเทศ ซึ่งจะเป็นการเพิ่มทางเลือกในการใช้ไฟฟ้าจากพลังงานน้ำให้แก่คนไทย อีกทั้งยังช่วยลดปัญหาภาวะโลกร้อนและประหยัดพลังงานอื่นๆให้แก่ประเทศชาติได้อย่างมหาศาลด้วย

ปัจจุบันมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ อยู่ในระหว่างดำเนินการขอจดสิทธิบัตรเครื่องกำเนิดไฟฟ้าพลังงานจลน์และชุดสำเร็จเครื่องกำเนิดไฟฟ้าพลังงานจลน์ในพระปรมาภิไธย คาดว่าจะสามารถประกาศได้ในเร็ววันนี้ และจะได้นำขึ้นทูลเกล้าฯถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวต่อไป

***************************

14  ตุลาคม  2553